Oreaochromis Tanganicae

Wat zijn Tanganyika cichliden?

INTRODUCTIE

Tanganyika cichliden! Deze twee, bijna magische, woorden brengen “leuke gedachten” glimlachjes op de gezichten van vele aquarium hobbyisten. Voor vele houders belichamen deze woorden hun levenslange verslaving aan het houden, kweken en -vooral- observeren van deze interessante vissen. 

Er is geen andere groep aquariumvissen die een gelijkaardig effect op hobbyisten gehad hebben als de Tanganyika cichliden. Wanneer je een echte fan bezoekt zal je tanken doorheen het hele huis aantreffen, met in elke hoek een andere soort. Ze zullen het steeds hebben over nieuwe soorten die ze willen houden of een ander aquariumontwerp dat ze in gedachte hebben. 

Waarom zijn ze zo populair? Het antwoord is simpel: Tanganyika cichliden ZIJN de interessantse aquariumvissen die we kennen. Het lijkt wel alsof ze zijn geëvolueerd voor het leven in de tank van een hobbyist, in plaats van het meer! 

Er bestaan kleine schelp-bewoners die je kan houden in tanken van 30 liter en die gegarandeerd het hele gezin zullen verbazen met hun schoonheid. 

Andere zijn moeilijker te kweken en dus is succes een echte prestatie en een soort automatische bevestiging dat je dan lid bent van het clubje van de gevorderde Tanganyika kwekers.

En ja, het is waar dat vele andere vissen interessant en zeker het houden waard zijn, maar Tanganyika’s geven de hobbyisten een combinatie van aantrekkelijke vissen, interessant gedrag en makkelijk onderhoud, met het bijkomende voordeel dat het verkopen van de kweek de kosten van het onderhoud ruim dekt.

Gedurende de laatste 3 decennia zijn bijna alle van de meer dan 200 bekende soorten beschikbaar voor de aquariumhouder. De meeste daarvan hebben zich bewezen als goede aquariumbewoners.

NATUURLIJKE OMGEVING VAN TANGANYIKA CICHLIDEN

Alles over Lake Tanganyika

De grandeur en pracht van het Tanganyika meer (Lake Tanganyika) kan het beste geapprecieerd worden wanneer we het vergelijken met de afstanden die we afleggen. Zeshonderd kilometer, ongeveer de lengte waarmee het meer haar oevers strekt langs de Great Rift Valley, mag dan wel een lange trip met de wagen lijken, maar met een lokale boot (de enige manier om op het meer te reizen), duurt het bijna een eeuwigheid.

Om ongeveer de helft van de lengte van het meer af te leggen met een boot heb je ongeveer 30 tot 40 uur tijd nodig, zonder te stoppen. Tijdens zo’n excursies zorgen de slechte kwaliteit van de boot en het monotone geluid van de motor voor een ware horrorervaring en lijkt het meer alleen maar groter te worden.

Maar de prachtige uitzichten van het Tanganyika maken het allemaal meer dan waard.

Lake Tanganyika ligt in de westelijke zijde van de Great Rift Valley en ligt in een noord-zuid positie. De oevers bestrijken maar lieft vier verschillende landen, met Congo en Tanzania als grootste ervan. Het noord-oostelijke deel behoort tot Burundi en de zuidelijke oevers liggen in het landgebied van Zambia.

Toegang tot het meer is beperkt tot een klein aantal plaatsen waar wegen en verblijfplaatsen gebouwd zijn – deze worden vooral in Burundi en Zambia gevonden. Bijna alle plaatsen waar cichliden gevangen worden voor aquarium-doeleinden zijn enkel per boot te bereiken.

Het Tanganyika meer is het tweede diepste ter wereld (1470m) en is al meer dan zes milioen jaar afgesloten van andere watersystemen in Afrika. Het meer zelf is recent geschat op een leeftijd van ongeveer 20 miljoen jaar oud.

De oevers verschillen in compositie en de verschillende types alterneren langs de 2000km lang kustlijn. Voor de hobbyisten zijn de oevers met stenen het meest interessant, omdat daar de meeste soorten cichliden leven die in aquaria gehouden worden.

Steenachtige oevers tref je aan in de drie grootste basins: Marungu in het zuid-westen, de Mahali Mountains op de centraal-oostelijke kust en de stijle rotskust aan de westelijke zijde, tegenover Kigoma.

De drie grootste basins heten dus Zongwe, Kalemie en Kigoma.

Lake Tanganyika heeft ook een aantal riviersystemen, hoewel deze vaak tijdelijk van aard zijn en slechts tijdens het regenseizoen water vervoeren. Sommige grote rivieren hebben wel een impact op de distributie van cichliden die in rotsachtige gebieden leven: ze vormen vaak een grens tussen morphologisch verschillende soorten.

Andere rivieren leveren een constante stroom aan sediment en water aan het meer, waar tijdens het regenseizoen plankton van profiteert en groeit. Dit zorgt voor zeer troebel water tijdens dit seizoen.

Het water van Lake Tanganyika is normaal gezien een van de helderste zoetwaters ter wereld, met zichtbaarheid die tot meer dan 20 meter kan reiken.

In de zanderige en modderige gebieden is die zichtbaarheid natuurlijk beperkter door de aanwezigheid van zwevend sediment. Enkel op windvrije dagen zal je hier meer dan 10 meter kunnen zien.

Hoeweel het meer zeer diep is, is zuurstof enkel aanwezig in de bovenste waterlaag van het basin. In het zuidelijke deel van het meer is de zuurstofrijke laag ongeveer 200 meter diep terwijl dit in het noorden slechts 100m is.

Cichliden zijn -in het algemeen- bodem georiënteerde vissen. Er zijn een paar evolutionaire uitzonderingen in de verschillende Afrikaanse meren, maar je kan algemeen aannemen dat cichliden vooral gevonden worden dichtbij het substraat.

In Lake Tanganyika is de hoeveelheid leefbaar substraat echter beperkt en ligt deze veelal onder de grens van zuurstofhoudend water. Om die reden vind je de meeste cichliden langs de oevers.

Het substraat langs de 2000 kilometer lange oevers varieert ook van gebied tot gebied. De cichliden die in het meer leven hebben zich ook gespecialiseerd in het voeden op bepaalde soorten substraat, waardoor alle soorten een eigen voorkeur van biotoop hebben en daar uitsluitend gevonden worden.

Dankzij observaties van lokale entiteiten konden een aantal biotopen herkend worden en werd vastgesteld dat elke biotoop een eigen groep bewoners had, die nergens anders werden gevonden. Hoewel ze technisch gezien kunnen overleven op andere plaatsen, kwam dit in de natuur bijna niet voor.

Een habitat wordt daarom gedefinieerd als een omgeving in het meer dat groot genoeg is om plaats te bieden aan een gemeenschap vissen. Het biedt substraat en de waterkolom erboven, of in het geval van rotskust – ernaast.

Boulengerochromis microlepis
Dan Koehl [CC BY 3.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/3.0)]

De volgende habitats bestaan in het meer:

Modderige baaien:

Deze habitat komt voor in baaien waar één of meerdere rivieren sediment in het meer brengen (of gebracht hebben). De modder valt op de bodem en levert nutriënten aan aquatische planten, die vaak voorkomen in deze habitat’s maar die niet hard groeien door het gebrek aan licht (wegens troebel water).

Kleine rotsen liggen verspreid op de bodem en zijn rijkelijk bedekt met sediment. Ze bieden een schuilplaats voor de meeste van de inwoners. Het diepste punt van deze habitat ligt zelden op meer dan tien meter.

Modderige bodems in diep water:

Grote delen van de bodem van het meer bestaan uit een modderig slijm, soms honderden meter dik. In de zuurstofrijke laag vinden we deze habitat’s vaak op een diepte van ongeveer 60 meter en vele cichliden zijn gevangen op dieptes van meer dan 100 meter.

Het substraat is modderig met grote stenen die verspreid liggen op de zachte bodem. Die rotsen zijn waarschijnlijk een overblijfsel van een laag die nog niet helemaal bedekt is door de modder.

Zanderige habitat:

In kale zanderige gebieden vind je relatief weinig cichliden terug omdat deze graag een of andere vorm van schuilplaats willen. Enkel de soorten die in grote scholen grazen frequenteren de zanderige gebieden, maar deze zal je tijdens het duiken bijna nooit te zien krijgen.

De hoeveelheid cichliden verhoogt enorm wanneer er rotsen aanwezig zijn, die dienen als schuilplaats. Een zanderige habitat kan je definiëren als een open zandvlakte waarvan minder dan 10% bedekt is met rotsen.

Schelpen bedding:

De schelpen van weekdieren vergaan zeer traag in het meer en bieden dus een ideale schuilplaats voor vissen die er klein genoeg voor zijn. Deze ecologische niche kan je onderverdelen in minstens twee sub-niches: een ervan bestaat uit grote beddingen vol schelpen, de andere heeft enkele aparte schelpen her en der verspreid over het substraat.

De tussenin habitat:

Deze habitat bestaat een zanderige bodem, waar vele schuilplaatsen in de vorm van rotsen aanwezig zijn. Dit in tegenstelling tot een zanderige habitat waar bijna heen rotsen aanwezig zijn. Hier spreken we over bijna 75% rotsen.

Deze habitat wordt het vaakst bewoond op dieptes tussen 5 en 40 meter. Hier zal je ook de grootste aantallen soorten terugvinden.

In de branding:

De bovenste drie meter van de rotsachtige en tussenin-habitat’s hebben hun eigen, gespecialiseerde, soorten cichliden. Velen hiervan zijn herbivoren die grazen aan de algen die de rotsen bedekken.

Deze habitat wordt gekenmerkt, voor de bewoners, door de relatieve overvloed aan voedsel in combinatie met turbulent water.

Rotsachtig:

De rotsen van deze habitat zijn op elkaar gestapeld en vormen een complex netwerk van grotten in inhammen. De rotsen zelf zijn bijna helemaal sediment-vrij. Vele soorten die in deze habitat gevonden worden, komen ook voor in de tussenin-habitat.

De soorten die enkel in de rotsachtige habitat leven worden algemeen in het diepere water gevonden.

Open water:

De cichliden van Lake Tanganyika die in de open wateren leven zijn beperkt tot gebieden bij de kust. Er zijn geen echte pelagische cichliden, hoewel soorten van het genus Bathybates wel gevonden worden de waterkolom, soms wel tot 10 meter boven het substraat. Hoewel we spreken over “open water” cichliden, vormen de aanwezige roten nog steeds een belangrijke rol in hun bescherming en zullen ze nooit te ver weggaan.

1 reactie op “Wat zijn Tanganyika cichliden?”

  1. Pingback: Aquarium Tanganyika Cichliden – Cichliden.be

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar top